Podział na to co obiektywne i subiektywne

Nowoczesny światopogląd, leżący u podstaw myślenia naukowego w obrębie kultury zachodniej cechuje podział pomiędzy obiektywnym, fizycznym wymiarem egzystencji, a jej wymiarem subiektywnym, psychicznym, pomiędzy tym co zewnętrzne i materialne, a tym co wewnętrzne i mentalne. To przekonanie, związane jest bezpośrednio z nawykowo utrwalonym sposobem interpretowania spostrzeżeń, wynikających z naszych doznań zmysłowych, emocjonalnych, albo z intelektualnej refleksji, i stanowi bez wątpienia jedną z fundamentalnych zasad, kształtujących współczesne naukowe podejście badawcze oraz wzorzec, w oparciu o który formowana jest społecznie uzgadniana rzeczywistości.

• Neutralny obserwator

 Drugi podział, który zdawał się nie ulegać wątpliwości wynikał z kulturowo uwarunkowanego przekonania, że spoglądamy na zjawiska i rzeczy tego świata z pozycji neutralnego obserwatoraw świadomości którego, niczym w zwierciadle, odbija się to, co on spostrzega, niezależnie od jego ograniczonych zdolności percepcyjno – poznawczych. Ulegliśmy swoistemu złudzeniu nad możliwością prowadzenia obiektywnych obserwacji, oraz ich równie obiektywnych interpretacji. Tym samym  usytuowaliśmy się w miejscu transcendentnego boga, który dysponuje możliwością niezależnego oglądu tego, co pojawia się w stworzeniu. Z takiej to właśnie pozycji spogląda laborant, czy lekarz gdy diagnozuje obiekt swych badań, nie poddając refleksji, w jakim stopniu sam jest wbudowany w te sytuacje, wchodząc w swoją rolę napisaną przez wierzenia epoki i osobiste tendencje, oczekiwania czy obawy. Przekonania, na temat obiektywnej roli badacza, a także rozdzielności tego co fizyczne i mentalne musiały ugiąć się pod naciskiem rewelacyjnych odkryć z dziedziny fizyki kwantowej, psychosomatyki, i psychologii nieświadomości, co sprowokowało debatę dotyczącą metod i teorii poznania, oraz zasadniczych rozstrzygnięć w sferze ontologii, która trwa do tej pory.

• Materializm ontologiczny i epistemologiczny

 Dominacja nowoczesnego materializmu, z jego twierdzeniem, że świadomość jest epifenomenem mózgu, wynika z teoretycznej i praktycznej siły oddziaływania klasycznej fizyki newtonowskiej, z jej twierdzeniem o tym, że niezmienna, stała i pasywna przestrzeń, zawiera materialne cząsteczki oraz obiekty, których ruch w czasie jest zdeterminowany przez prawa matematyczne, w konsekwencji czego, zjawiska mentalne nie mogą być niczym więcej niż kompleksem funkcji materialnego mózgu, zarządzanego fizycznymi prawami. Z perspektywy fizyki newtonowskiej, rzeczywistość jawiła się, jako zbudowana przez Wielkiego Architekta mega-machina, składająca się z wymienialnych elementów, o przewidywalnym zakresie funkcji, których kierunek i cel działania można było poddać kontroli dzięki metodycznym pomiarom, wyliczeniom, ograniczonym do wymiaru zmysłowej percepcji człowieka. W momencie najwyższego wzrostu wiary w to, że wystarczy świat rozebrać na części, i poddać analizie poszczególne jego fragmenty, żeby zrozumieć całość, okazało się, że ten trop był zwodnicza fikcją o bardzo ograniczonym zasięgu wyjaśniania, a w medycynie, polityce i ekologii doprowadził do straszliwego spustoszenia życia. W XX wieku nowoczesny, materialistyczny światopogląd został wystawiony na próbę na skutek rozwoju nauki, oraz weryfikacji praktyki medycznej i politycznej, która również dowiodła potężnego uproszczenia, i tragicznej w skutkach nieprawidłowości tych założeń teoriopoznawczych, które za nim stały. Planowane, wielkie rewolucje polityczne miały uzdrowić społeczeństwo siłą woli totalitarnych reżimów, posiłkujących się naukowym materializmem, o komunistycznym profilu – nie uzdrowiły, z resztą podobnie jak nie sprawdził się faszystowski rasizm, czy neoliberalna ideologia, z centralną, mityczną figurą ’’zysku”, jako ostatecznego czynnika zbawiającego poprzez konsumpcję.